Η συνταγή της Ανάπολης

Δημοσιεύθηκε στην Μακεδονία, 5 Ιανουαρίου 2008
Γράφει ο Λεόν Σαλτιέλ

Τον περασμένο μήνα φιλοξενήθηκε στην Ανάπολη των Ηνωμένων Πολιτειών σύνοδος κορυφής που είχε σαν σκοπό την επανεκκίνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή. Παρουσία του Αμερικάνου προέδρου Τζορτζ Μπους και εκπροσώπων πολλών αραβικών και άλλων κρατών, μεταξύ των οποίων και η Ελληνίδα Υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Εχούντ Όλμερτ και ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς έθεσαν ως στόχο το τέλος του 2008 για την ίδρυση Παλαιστινιακού κράτους και την τελική διευθέτηση όλων των εκκρεμών ζητημάτων.

Πολλά εμπόδια παραμένουν στο δρόμο των δύο ηγετών για την επίτευξη αυτού του στόχου. Το πλαίσιο της τελικής επίλυσης είναι λίγο πολύ γνωστό, αφού έχει ήδη συζητηθεί διεξοδικά σε παλαιότερες διαπραγματεύσεις. Οι αναλυτές προτείνουν ως την ενδεδειγμένη λύση μια λύση «πακέτο», όπου οι Ισραηλινοί θα συμφωνήσουν στη διχοτόμηση της Ιερουσαλήμ και οι Παλαιστίνιοι στην εγκατάλειψη του «δικαιώματος της επιστροφής» των προσφύγων. Παρόλη την αδύναμη θέση των δύο ηγετών και την πολυπλοκότητα των προβλημάτων, μια συμφωνημένη λύση η οποία θα δώσει τέλος στην αιματοχυσία και θα προσφέρει μια νέα προοπτική για την περιοχή υπολογίζεται ότι θα στηριχτεί από την πλειοψηφία της κοινής γνώμης των δύο λαών.

Ας δούμε όμως τις βασικές παραμέτρους των διαπραγματεύσεων κατά τους επόμενους 12 μήνες:

• Η συζήτηση των κύριων θεμάτων (Ιερουσαλήμ, πρόσφυγες, σύνορα) θα γίνει στα πλαίσια των δεκαπενθήμερων συναντήσεων Όλμερτ-Αμπάς με απόλυτη μυστικότητα. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να παρακολουθούν προσεκτικά αυτές τις συζητήσεις και να προσφέρουν λύσεις και να γεφυρώνουν της διαφορές όπου χρειάζεται.

• Παράλληλα και ανεξάρτητα από τα παραπάνω, οι Υπουργοί Εξωτερικών των δύο πλευρών με τη βοήθεια τεχνικών επιτροπών θα πρέπει να ασχοληθούν με άλλα δευτερεύοντα θέματα και να στηρίξουν το έργο των δύο ηγετών.

• Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην εφαρμογή των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που προβλέπονται από την πρώτη φάση του Οδικού Χάρτη. Οι ΗΠΑ ανέλαβαν το ρόλο της παρακολούθησης αυτής της διαδικασίας, η οποία βέβαια δεν θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για την πρόοδο των άλλων παράλληλων διαπραγματεύσεων.

• Σημαντικός είναι και ο ρόλος του ειδικού απεσταλμένου του Κουαρτέτου Τόνι Μπλερ, που έχει σαν σκοπό τη δημιουργία Παλαιστινιακών κρατικών θεσμών και τη βελτίωση της Παλαιστινιακής οικονομίας και του βιοτικού επιπέδου του πληθυσμού. Ήδη η σύνοδος των δωρητών στο Παρίσι συγκέντρωσε 7,4 δις δολάρια, σχεδόν 2 δις παραπάνω από όσο αναμενόταν, μέρος των οποίων θα διατεθούν σε τέτοια προγράμματα.

• Η διεθνής κοινότητα θα πρέπει να παρακολουθεί στενά τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων και, ανάλογα με την πρόοδό τους, να τις στηρίζει με επιπλέον διεθνείς συνόδους. Η υποστήριξη των Αραβικών κρατών σε αυτό το σημείο κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική.

• Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών είναι μεγάλης σημασίας. Προγράμματα συμφιλίωσης, συνύπαρξης και αλληλοκατανόησης χρειάζονται ώστε να δημιουργηθεί μια ατμόσφαιρα που θα επιτρέψει τους δύο λαούς να λάβουν τις γενναίες αποφάσεις και να προχωρήσουν στους μεγάλους συμβιβασμούς που θα επιφέρει η τελική επίλυση. Σε αυτό το πλαίσιο μεγάλη είναι και η ευθύνη των ΜΜΕ.

Βέβαια, τα παραπάνω βήματα προϋποθέτουν μεγάλες προσωπικές δεσμεύσεις των δύο ηγετών, στήριξη από την κοινή γνώμη και τη διεθνή κοινότητα. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι ο δρόμος θα είναι εύκολος. Μεγάλο ερωτηματικό παραμένει ο ρόλος αυτών που ενδιαφέρονται να υπονομεύσουν αυτήν τη διαδικασία, όπως η Χαμάς ή το Ιράν. Πάντως, αν αποτύχει η προσπάθεια αυτή, ανοικτό είναι το ενδεχόμενο να ακολουθήσει νέος κύκλος αίματος και η προοπτική ειρήνευσης να απομακρυνθεί για πολλές δεκαετίες στο μέλλον. Αυτή η πιθανότητα και μόνο καθιστά επιτακτική την ανάγκη όλων των συμβαλλόμενων μερών να στηρίξουν τις δύο πλευρές στους γενναίους και ιστορικούς τους συμβιβασμούς.



Διαβάστε περισσότερα:

Τελικό Κείμενο Συνόδου Κορυφής της Ανάπολης
http://www.whitehouse.gov/news/releases/2007/11/20071127.html

Οδικός Χάρτης για την Ειρήνευση στη Μέση Ανατολή
http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2003/20062.htm

The Lebanese Test

Published in FrontPageMagazine.com
http://www.frontpagemag.com/Articles/ReadArticle.asp?ID=24256
September 7, 2006

By Nir Boms and Leon Saltiel

UN Secretary General Kofi Annan seemed particularly satisfied at the press conference in Brussels when the foreign ministers of the 25 European Union member states committed to contribute more that half of the 15,000 soldiers of the revamped UN force in Lebanon. Apart from the significance of this move for the stability of the region and the strengthening of the Lebanese government, the pledge of European soldiers signals an important shift in European Mideast policies: Europe is now willing to get involved militarily in the Arab-Israeli conflict.

The commitment of European forces was a difficult task that was made possible only after rounds of discussions and assurances on the role they will play in Lebanon. The main fear of the EU countries is that their soldiers might get dragged into military operations or become targets of Hezbollah attacks. The foreign policy chief of the Union, Javier Solana, stated that the disarmament of Hezbollah will not be UNIFIL’s task, but rather that of the Lebanese army.

Europe for a long time demanded an enhanced role in the Middle East, where it has historical ties and economic interests. The recent crisis gave the chance to Europe to prove that it really capable of playing an active role as a Middle East broker.

Two circumstances contributed to this development: first, the tying up of a large number of US forces—the traditional power-broker of the region—in Iraq and, second, the failure of a diplomatic solution to the recent war in Lebanon which brought Europe to the forefront, under pressure from the concerned parties (UN, Lebanon, Israel) and the European public opinion.

Outside the narrow framework of the Israeli-Lebanese conflict, the UN force in the region will be a test for the ability of third powers to make a positive contribution to peace in the region. The UN has had forces on Israel’s borders for decades but their numbers are small and their mandate and capabilities limited. More so, its record of accomplishment can be rated as poor at best.

The peoples of Israel and Palestine have been exhausted after decades of conflict, which left hundreds of casualties, great economic losses and a wider sense of insecurity and instability. One of the lessons the Israelis drew from the recent war in Lebanon was that unilateral moves do not seem to be successful, mainly due to the power void which they leave behind that can quickly be filled by extremist organizations. The emergence of Hamas and Hezbollah in the Gaza Strip and South Lebanon respectively—areas from which Israel withdrew its forces recently—gives legitimacy to this argument.

One of the biggest problems of the Israeli-Palestinian conflict is the lack of trust between the two parties, which gets more complicated by the weak structure of the Palestinian Authority. That reality also allows outside parties (e.g. Iran) to get more involved in Palestinian affairs.

If the model for the settlement of the recent crisis in Lebanon proves successful, a similar one could also be offered in the Palestinian case. An international force, which will be deployed on the agreed Israel-Palestinian border, will guarantee the implementation of an agreement on the one hand, and will strengthen the forces of the Palestinian state to exercise jurisdiction, disarm extremist groups and build necessary infrastructure on the other hand.

Europe should match its verbal wishes for a larger role in the developments in the Middle East with actions. UNIFIL may serve a golden opportunity for the European countries to prove that they can play a constructive role and contribute to peace in the region while gaining the confidence of both sides. This is a difficult task that will require leadership and vigilance that were not very common this far in relations to European Policy. But, with this confidence in hand, Europe could in turn guarantee the stability of a Palestinian state, which could possibly emerge in the near future.

This thought is one ray of hope that can come from the recent war in Lebanon. Europe—and indeed the whole international community—should not miss the chance to turn it into a reality.

Nir Boms is the Vice President of the center for Freedom in the Middle East and Leon Saltiel is a political analyst based in Geneva, Switzerland.